Gebelikte Bebeğe Geçen Enfeksiyonlar

Gebeliğin ilk dönemlerinde anne adayları hem vücutlarındaki değişikliklere uyum sağlamaya hem de bebek fikrine alışmaya çalışırlar. Gebelik anne adayının vücut dengelerinin değiştiği, bağışıklığın zayıfladığı ve hastalıklara daha açık hale geldiği bir dönemdir. Gebeyi korumak ve mevcut durumu tespit etmek için ilk haftalarda hekim tarafından gebenin yaptırması gereken testler belirlenir. Bu testlerin içerisinde annenin vücudunda olabilecek enfeksiyonları tespit etmek için istenilen bazı test grupları da vardır. Bu testler gebelik sürecinin farklı dönemlerinde annenin ve bebeğin sağlığını kontrol etmek ve korumak adına tekrarlanmaktadır.

 

Anneden Bebeğe Geçen Enfeksiyonlara Dikkat!

Bakterilerin, parazitlerin ve virüslerin neden olduğu enfeksiyonların bir kısmı antibiyotik tedavileri sayesinde anne karnındaki bebeğe genellikle zarar vermez. Özellikle gebelikte en sık rastlanan idrar yolu enfeksiyonları, grip nezle gibi solunum yolu enfeksiyonları ve ishaller ilaç tedavileri sayesinde kontrol altına alındıklarında anne ve bebeğe bir zarara neden olmazlar. Ancak bazı enfeksiyonlar gebe olmadan geçirildiğinde daha kolay atlatılırken, gebelikte hem annede hem de bebekte hayati tehlike oluşturabilecek ya da bebekte doğumsal anomalilere yol açabilecek kadar tehlikeli hale gelir. Bu enfeksiyonlar sitomegalovirüs (CMV), kızamıkçık, toxoplazma, hepatit türleri ve kabakulaktır.

 

Enfeksiyonlar Nasıl Belirti Verir?

Gebelikte yaşanan enfeksiyonlar genellikle yüksek ateş, kusma, ishal ve halsizlik belirtileri ile kendini gösterir. Ancak bazı sessiz enfeksiyonlar herhangi bir belirti ve şikayet vermeden vücutta bulunurlar. İşte bu nedenden belirti vermeyen bu enfeksiyonların vücutta var olup olmadığının belirlenebilmesi için kadın hastalıkları ve doğum hekimi enfeksiyon testlerini gebelerinin tümüne yaptırır.

 

Enfeksiyonlar Nasıl Tedavi Edilir?

Sık karşılaşılan gebelik enfeksiyonları türüne, gebelik haftasına, gebede yaşattığı şikayetlere ve bebeğe verebileceği zarar durumuna göre kişiye özel tedavi protokolleriyle takip edilir. Gebeye verilebilecek antibiyotikler, serumlar, ateş düşürücüler ve ağrı kesiciler ile enfeksiyonlar zarar vermeden tedavi edilmeye çalışılır.

 

Gebelikte Bebeğe Geçen Enfeksiyonlar

Gebelikte sitomegalovirüs (CMV), kızamıkçık, toxoplazma, hepatit, kabakulak ve idrar yolu enfeksiyonları bebeğe geçen enfeksiyon türleridir.

 

Sitomegalovirüs (CMV)

Erişkinlerin % 80’inde görülen sitomegalovirüsler anne sütü, tükürük ve vijana gibi vücut salgılarında veya kanda bulunur. Yakın temas ve başkasının eşyasını kullanma (bardak, çatal, bıçak v.b) ile bulaşabilir. Bu virüs bir kere vücuda girdikten sonra artık ömür boyu insan vücudunda kalır. İlk enfeksiyondan sonra da herhangi bir sıkıntı ve belirti vermeden vücutta ki yaşamına devam eder. Taki herhangi bir nedenden vücut direnci düşene kadar. Gebelik de vücut direncini düşüren ve gebede saha sık enfeksiyonlara neden olan bir dönemdir. Vücutta var olan enfeksiyon veya gebelik sırasında bulaşan enfeksiyon genellikle bebeğe de geçer. Hekim gerekli hallerde gebeye ilaç tedavisi uygular. Bebekte enfeksiyona bağlı genellikle doğumsal anomali görülmez.

 

Toksoplazma

Gebelikte en çok adı geçen ve gebeler tarafından bilinen virüstür toksoplazma. Az pişmiş et ürünleri, iyi yıkanmamış sebze ve meyveden ağız yolu ile bulaşır. En çok da pişmemiş çiğ veya çiğe yakın etler enfeksiyona neden olur.  O nedenle gebelere şarküteri ürünleri, çiğ köfte veya az pişmiş etleri yememeleri söylenir. Sebze ve meyvelerden geçme şekli ise, enfekte olan eti yiyen kedilerin dışkılarının toprağa geçmesi ve sebzelere bulaşması kaynaklıdır. Toksoplazma bir kere geçirildikten sonra bağışıklık kazanılır. O nedenle gebelikten önce geçirildiyse tekrar enfeksiyon kapma riski yoktur. Yapılan testlerle daha önce toksoplazma geçirmediği anlaşılan gebeler hekimin önerilerini dikkate almalıdır. Toksoplazma enfeksiyonu geçirmekte olan gebenin karnından plesanta yolu ile kanla bebeğe enfeksiyon geçer. Bebeğin enfeksiyondan etkilenme derecesi bulunduğu gebelik haftasına bağlıdır. Bebeğin birinci trimester de enfeksiyona maruz kalması ağır anomalilere neden olabilir. (zeka gerilikleri, kafa/beyin küçüklükleri, beyin boşluklarında su toplanması v.b) Gebeliğin ilerleyen haftalarında yani üçüncü trimester da bebeğe etkileri daha hafif atlatılır.

 

Kabakulak

Kulak altında bulunan tükürük bezlerinin iltihaplanması kabakulak görülmesine neden olur. Gebenin aldığı virüsün anne karnındaki bebeğe geçmesi nadir görülür. Bebek üzerindeki etkisi enfeksiyonun şiddetine ve anne adayının gebelik haftasına bağlıdır.  Yapılan araştırmalar bebekte yapısal bozukluklara neden olmadığını gösterse de bebekteki kalp kasına zarar verip vermediği henüz netleşmemiştir. Kabakulak için uygulanan belirli bir tedavi yoktur. Tedavide şikayetlerin azaltılmasına çalışılmaktadır. Enfeksiyondan korunmak için: Kabakulak olmamak için gebelerin enfeksiyon geçiren kişilerden uzak durması ve kendini koruması önemlidir.

 

İdrar Yolu Enfeksiyonu

Gebelikte idrar yolu enfeksiyonları en çok görülen enfeksiyonlardan biridir. Bağışıklık sisteminin zayıflamasına bağlı olarak gelişir. Gebeler hekim tarafından izin verilen antibiyotikleri kullanarak tedavi edilir. Dirençli enfeksiyonlarda tedavi uygulamaları değiştirilir. Hekim kontrolünde olunduğu ve tedaviye devam edildiği sürece gebelikte bebeğe bir zarar vermez.

 

Kızamıkçık

Kızamıkçık aşısının zorunlu yapılması gereken aşı takviminde yer alması nedeniyle sık görünen bir enfeksiyon değildir. Fakat gebelikte bulaşması bebekte yüksek risklere neden olur. Solunum yolu ile bulaşır. 15 günlük kuluçka döneminden sonra döküntülerin çıkması ile anlaşılır. Kızamıkçık geçiren biriyle temas eden gebelerin hekimi ile görüşerek Rubella IgM-IgG testi yapılması gerekir. Kızamıkçık enfeksiyonu bebeğe anne karnında kan yolu ile bulaşır. İlk 12 haftalık sürede bebeklerin yaklaşık % 20’sinde düşükler yaşanır. Gebelik ilerlerse bebeklerin büyük çoğunluğunda ağır hastalıklara neden olur. Kızamıkçık nedeniyle bebekte gelişebilecek doğumsal anomaliler, yapısal kalp bozuklukları, gelişme geriliği, kulakta duymama, gözde katarakt, zeka geriliği, küçük kafa yapısıdır. Kızamıkçık enfeksiyonu gebeliğin ilk üç ayından sonra bebeğe bulaşırsa o zaman bebeklerin zarar görme olasılıkları azalır. Enfeksiyondan korunmak için: Kızamıkçık aşışı yaptırmamış ve kızamıkçık geçirmemiş gebelerin yüksek ateşi olan kişilerden uzak durması gerekir.

 

Hepatit (sarılık)

Karaciğer iltihabı olarak bilinen hepatit, A, B, C, D, E, G gibi farklı virüslerin neden olduğu enfeksiyonlardır. Türlerine göre gebede ve bebekte farklı etkileri olmaktadır.

 

Hepatit A

Ağız yolu veya dışkı bulaşması ile geçer. Gebeden bebeğe geçmez. O nedenle bebek için bir risk teşkil etmez.

 

Hepatit B

Kandan, enfeksiyonlardan veya cinsel temas yolu ile bulaşır. Gebeye bulaşması halinde halsizlik, ateş ve eklem ağrılarına neden olur. Hepatit B’nin anne karnından bebeğe geçişi nadir görülür. Geçiş olsa da bebek üzerinde doğumsal anomalilere neden olmaz. Gebeye yapılan testlerde Hepatit B pozitif çıksa dahi tedavi edilebilir olduğundan endişe edilmez. Fakat doğum sırasında veya emzirme döneminde aktif Hepatit B’nin bebeğe geçmesi ileride karaciğer hastalıklarından siroz ve daha ciddi hastalıklar geçirmesine neden olabilir. Anne Hepatit B taşıyıcısı ise doğumdan sonra bebeği korumak için hepatit B koruyucu aşıları yapılmalıdır.

 

Hepatit C

Hepatit C gebelere kan bulaşması veya kan nakli ile geçer. Bebeğe geçişi aşı veya tedavi ile engellenebilir. Enfeksiyon yaklaşık 10 yıl süre sonra yok olur. Gebelikte Hepatit C kontrolü kadın doğum hekimi tarafından yapılmalı ve takip edilmelidir.

 

Nezle ve Grip Enfeksiyonu

Soğuk algınlığı virüslerin neden olduğu hastalıklardır. Gebelerin birçoğunda da gebeliklerinin her hangi bir döneminde görülebilir. Hapşırma, öksürme ve burun tıkanıklığı ile kendini gösterir.  Boğaz ağrısı görülürken ateş genellikle görülmez. Genellikle bir hafta içerisinde azalarak sona erer. Havadan bulaşan grip enfeksiyonu, ateş, halsizlik, boğaz ağrısı, öksürük ve eklem ağrıları ile kendini gösterir. Hekim ile görüşülerek gerekirse tedavi için gebelerin kullanabileceği ilaç takviyeleri verilir. Diyabet hastası olan, kalp veya akciğer ile ilgili sıkıntısı olan gebelerin enfeksiyonları daha ağır geçer. Soğuk algınlığı (nezle) ve grip hekim tarafından kontrol altında olduğu sürece bebeğe bir zarar vermez.

 

Salmonella

Bakteriyel enfeksiyon olan salmonella, tavuk ve yumurta gibi gıdalardan bulaşır. Ateş, bulantı, titreme ve mide şikayetleri ile kendini gösterir. Gebelikte anne adayının salmonella olması ağır geçirilmediği taktirde bebeği etkilemez.